Nghệ thuật pha trà Việt Nam

Thưởng thức trà dường như đã trở thành một trong những nét văn hoá gắn liền với đời sống của người dân nước Việt. Nghệ thuật pha trà Việt Nam cũng từ đó mà đi vào văn ca, trở thành chất liệu văn học đậm thi vị quê nhà. Trà không chỉ được sử dụng trong tiếp khách, dịp sum họp mà còn ẩn chứa rất nhiều điều đặc biệt. Cùng Chè Mộc Thái Nguyên tìm hiểu về nghệ thuật pha trà của nước ta.

Cách chọn trà ngon

Một ấm trà đậm vị không thể thiếu trà ngon. Trà ngon là sự kết tinh của tinh hoa đất trời, mồ hôi công sức của người lao động. Mỗi loại trà từ một vùng đất khác nhau lại có những hương vị đặc trưng khác nhau. Trà ngon tùy vào khẩu vị của mỗi nghệ nhân thưởng trà, có người thích trà vị đắng gắt, có người thích vị dịu nhẹ...

Trà ngon là trà có màu sắc xanh đen, cánh nhỏ mà dài, xoắn chặt là và nhìn bằng mắt thấy tương đối đồng đều, mùi thơm cốm ngậy hấp dẫn, nếm có vị đắng chát hậu vị ngọt đậm lưu lại trong cổ họng.

Lá trà ngon có hình dáng đều

Trà ngon khi pha ra có màu xanh óng hơi ngả vàng, tươi sáng, vị đắng chát, hậu vi dịu ngọt nơi cuống họng . Hương trà rất thơm và lưu lại lâu. Pha trà đến nước thứ ba mới dần mất đi hương của trà. Ngược lại trà kém chất lượng sẽ có mùi ngai ngái, vị chát, uống không đọng lại vị ngọt, không thơm, nước nhìn đục và hơi ngả màu vàng nâu. Trà có kèm búp ổi, búp sim thì khi pha trà nổi ngay trên mặt nước mà không chìm ở đáy, lá trà nở ra có gân to, lá dày.

Vệ sinh dụng cụ pha trà

Ấm chén đều là những dụng cụ vô cùng quan trọng trong việc pha trà, thưởng thức trà. Ấm pha trà phải đảm bảo được giữ nhiệt trong thời gian dài. Các cụ ngày xưa thường thích chọn những loại ấm đất nung, ấm sành vì ấm có thể giữ nhiệt được trong thời gian dài mà không làm mất đi hương vị của trà. 

Ấm tốt thực ra phải đáp ứng được rất nhiều yêu cầu khắt khe như có màu gan gà, hình dáng quả na, quả hồng, thị,... Kỳ thực thưởng thức trà cũng là một nghệ thuật vô cùng cầu kỳ.

An yên bên tách trà, tĩnh lặng nghiền ngẫm thơ ca

Ấm chọn được loại tốt cần phải vệ sinh đúng cách. Ấm chén được rửa sạch với nước, sau đó lau khô và tráng qua nước nóng trước khi pha trà.

Ba yếu tố quan trọng khi pha trà Việt Nam

Nhiệt độ nước

Pha trà cần dùng nước nóng nhưng nhiệt độ nước là bao nhiêu lại tuỳ thuộc vào các loại trà khác nhau. Nước sôi 100 độ chỉ dùng để pha trà đen hoặc trà ô long. Trà này cần nhiệt độ cao để phá vỡ cấu trúc hoá học trong lá trà và giải phóng hương vị. Còn nhiệt độ nước dùng cho các loại trà trà xanh là từ 80 đến 90 độ. Nếu dùng nước sôi 100 độ cho pha trà xanh sẽ làm chè đắng gắt và chát hay còn gọi là cháy chè lúc này chè mất hết hương vị ngon đặc trưng của nó.

Nếu nước quá nóng sẽ khiến trà bị đắng chát và mất đị vị thơm, giảm đi một phần đáng kể hương vị tinh tế. Nước quá nguội thì khiến trà bị nhạt, không có vị.

Loại nước pha trà

Nước để pha trà phải là loại nước sạch, trong. với người dân Thái Nguyên, hay người vùng cao tây bắc, nước họ sử dụng để pha chè là nước giếng khơi, nước từ ngọn nguồn con suối, hoặc nước mưa... Nước pha trà được ưa chuộng hàng đầu là loại sương đêm đọng trên hoa lá, sáng dậy sớm lấy nước sương pha trà. Những nguồn nước này làm tăng hương vị thơm ngon của trà. Những người sành trà không sử dụng nước máy. Nước máy đặc biệt là loại nước được khử bằng Clo sẽ khiến mất đi mùi thơm tự nhiên và vị ngon vốn có của trà.

Pha trà không nên dùng nước máy

Thời gian hãm

Thời gian hãm trà để có một ly trà ngon là từ 3 đến 5 phút, rót nước pha đủ số ly sử dụng, sau đó rót tiếp lượt 2. Không được ngâm trà quá lâu khi pha sẽ làm cho nước trà chuyển màu vàng đỏ, điều này khiến trà bị đắng chát và không còn giữ lại được mùi vị như ban đầu. Loại trà đen, trà ô long có thể ngâm lâu còn trà xanh thì ngâm ít.

Nghệ thuật pha trà Việt Nam

Nghệ thuật pha trà của người việt rất đơn giản, không giống người nhật hay người trung hoa, có thể khẳng định ở Việt Nam không có trà đạo mà chỉ có nghệ thuật uống trà. Nghệ thuật pha trà và văn hóa uống trà thể hiện đầy đủ mọi khía cạnh sâu xa trong văn hóa ứng xử đầy tính sáng tạo của người việt. Cách pha trà tuy mất thời gian nhưng lại rất quan trọng.

Pha trà

Pha trà cũng giống như học đạo, tất thảy công đoạn đều cần bình tĩnh, cẩn trọng nhẹ nhàng chứ không được hấp tấp vội vàng. Trước khi pha trà phải vệ sinh trà cụ. Học pha trà cũng là một cách rất hay để hiểu được nghệ thuật pha trà Việt Nam. 

Vệ sinh ấm rồi mới pha trà

Ấm chén pha trà sau khi được rửa sạch lau khô, sẽ được tráng qua nước sôi 100 độ để ấm được nóng đều, giúp pha trà nhanh hơn đều hơn, chén uống trà được sạch và thơm hơn. Cho trà ngon vào ấm, rót từ từ nước nóng từ 80 đến 90 độ vào ấm để tráng trà cho sạch và đánh thức trà. Tiếp theo rót từ từ nước vào ấm trà và chờ khoảng 3 đến 5 phút ta đã có 1 ấm trà ngon đúng vị. 

Một lần pha chỉ pha vừa đủ trà, đủ lượng nước dùng không pha quá nhiều, trà nguội uống sẽ không ngon.

Rót trà

Rót trà tưởng chừng như là việc đơn giản nhưng trong nghệ thuật pha trà Việt Nam, rót trà lại đòi hỏi rất nhiều yêu cầu khắt khe. Đầu tiên rót trà sang chén tống sau đó rót vào từng chén nhỏ để trà hoà đều. Khi dùng hết thì lại pha trà thêm lượt nữa để trà luôn nóng và có hương vị đặc trưng. Trà nguội sẽ mất vị 

Nghệ thuật thưởng thức trà

Một số mẹo nhỏ khi pha trà

Dùng ấm nhỏ và thành mỏng là ưu tiên số một nếu bạn đang học pha trà cho đúng thực một môn nghệ thuật. Nên chọn ấm thuỷ tinh hoặc loại ấm sứ để pha trà. Đặc điểm của hai ấm này là phản ánh đúng vị trà, không ám mùi hăng hay khó chịu vào trà và cũng phù hợp để pha nhiều loại trà khác nhau.

Không dùng nước máy khi pha trà. Nếu không có điều kiện dùng nước sương, nước mưa hay nước giếng thì tốt nhất là dùng nước đóng chai. 

Không cần cầu kỳ đo nhiệt độ một cách chính xác. Người pha trà có thể dần dần tự định lượng nhiệt độ nước. Nước sôi sau khi để nguội 5 phút sẽ còn khoảng 83 - 90 độ.

Nếu sợi trà nhỏ, mỏng và xốp thì người uống nên pha ở nhiệt độ thấp. Ngược lại sợi trà dày, lớn thì pha nhiệt độ cao. Đối với trà xanh pha nhiệt độ thấp, trà ô long và trà đen pha ở nhiệt độ cao.

Nếu muốn trà có vị đậm hơn thì thêm trà chứ không tăng nhiệt độ hay áp dụng phương pháp ngâm trà lâu hơn trong bình.

Không có định lượng một cách chính xác về nhiệt độ, lượng trà và lượng nước cho mỗi loại trà. Tuy nhiên bạn hãy thử từ từ tăng hoặc giảm các yếu tố đến khi đạt độ ngon hoàn hảo thì áp dụng.

Trên đây là bài viết giới thiệu về nghệ thuật pha trà Việt Nam. Hi vọng bạn đọc đã có thêm những mẹo và kiến thức bổ ích trong việc tìm hiểu và thực hành trà đạo. Bạn đọc đừng quên lưu lại bài viết để tham khảo khi cần nhé. 

Để tham quan vườn chè và được tư vấn viên hỗ trợ mua hàng nhanh nhất, mời Quý khách hàng vui lòng liên hệ theo địa chỉ sau:

Chè Mộc Thái Nguyên

Địa chỉ: Xã Khôi Kỳ, Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên

Hotline miễn phí (đến 21h hàng ngày):  098 522 1369